BẢO TÀNG MINI TRANH DÂN GIAN ĐÔNG HỒ  

“Toa xe là một Không gian nghệ thuật chuyển động, làm sống lại một dòng tranh đang bị lãng quên” 

Toa tàu Chapa Express, tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai 

Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt, Tranh Đông Hồ đã từng hiện diện trong mỗi gia đình, đặc biệt vào dịp Tết. Những hình ảnh giản dị như “Đám cưới chuột”, “Lợn đàn”, “Gà đàn” không chỉ là tranh trang trí mà còn chứa đựng triết lý sống, tinh thần lạc quan và vẻ đẹp mộc mạc của văn hóa dân gian. Tuy nhiên, theo thời gian, dòng tranh này dần trở nên ít được nhìn thấy trong đời sống thường nhật. 

Dự án “Bảo tàng mini” được hình thành với mong muốn đưa tranh Đông Hồ trở lại gần hơn với công chúng, thông qua một không gian bất ngờ: toa tàu du lịch. Thay vì trưng bày trong một bảo tàng tĩnh, các tác phẩm được đặt vào một hành trình chuyển động — nơi người xem có thể tiếp cận nghệ thuật một cách tự nhiên, trong chính trải nghiệm di chuyển của mình. 

Ý tưởng về không gian đương đại mang âm hưởng truyền thống Bắc bộ Việt nam, nơi đã sinh ra dòng tranh này sẽ là nơi đưa những bức tranh giản di này trở lại cuộc sống hiện tại một cách cũng rất giản di, rất đời thường nhưng vẫn đề cao được những tinh thần cốt lõi của con người Việt nam. 

Toa tàu giữ nguyên cấu trúc quen thuộc với 7 khoang khách và một hành lang dài xuyên suốt. Thiết kế nội thất khai thác chính sự tuyến tính này để tạo nên một “hành trình thị giác” trong một không gian hiện đại mà thiết kế được khơi nguồn cảm hứng từ những ngôi nhà gỗ truyền thống của người dân vùng Bắc bộ. Toa xe là một không gian mộc mạc, được chế tác thủ công, đúng như tinh thần cốt lõi và kỹ thuật làm tranh giản dị, gần gũi của dòng tranh dân gian này. 

Yếu tố kết cấu và các trang trí gỗ của ngôi nhà Bắc bộ được chắt lọc và thể hiện trong một bối cảnh mới, để vẫn giữ được tinh thần truyền thống cốt lõi song cũng vẫn hiện đại để thích ứng với công năng và điều kiện không gian nhỏ hẹp của toa xe. 

Toa xe nổi bật với hai không gian là Tuyến hành lang và bên trong các cabin khách như là không gian trưng bày nổi trội nhất, từ đó các điểm nhìn quan trọng trong tuyến giao thông sẽ được chọn làm các điểm trưng bày trọng tâm, đó là Vách tường tại các Lối vào trước và sau của toa xe, vách cuối hành lang. Hệ khung gỗ tối màu được phát triển như một ngôn ngữ xuyên suốt trong không gian nội thất và trong hệ khung tranh độc bản để treo tranh Đông Hồ. 

Mỗi diện vách trưng bày là một tổ hợp tranh được treo với một kiếu cách khác với cách treo truyền thống. Các bức tranh không còn được đặt riêng lẻ mà được sắp xếp thành những cụm lớn, tạo điểm nhấn tại các vị trí quan trọng dọc theo hành lang. Mỗi khung tranh được thiết kế riêng, vượt ra khỏi hình thức khung truyền thống, góp phần biến các tác phẩm thành một phần của không gian kiến trúc. Một điều rất trùng hợp là kích cỡ các bức tranh lại rất vừa tỉ lệ với kích thước toa xe. 

Các chi tiết trang trí nhỏ tiếp tục với ngôn ngữ xuyên suốt trên để đi vào các vị trí thứ cấp trong cabin như là cửa ca bin, núm treo rèm và trang trí trần. Hình ảnh bốn cánh hoa thị là một loại chi tiết décor rất phổ biến trong nghệ thuật truyền thống VN và nó tiếp tục góp phần cho không gian trở nên hòa quyện với tinh thần Bắc bộ hơn và biến không gian bên trong cabin làm nền cho những bức tranh dân gian này.

Việc tranh Đông Hồ được chế tác thủ công với màu sắc được chiết xuất từ những vật liệu tự nhiên, là một yêu cầu đối với tất cả các yếu tố trong nội thất đều cũng được sản xuất thủ công, và màu sơn hoàn toàn là sơn đánh dầu, một kỹ thuật cổ truyền nhiều đời nay vẫn dùng cho đồ gỗ. 

Bên cạnh trưng bày tranh, thì việc các bước kỹ thuật tạo tranh cũng được trưng bày tại đây, là một cách truyền đạt một kiến thức rất thú vị mà chỉ riêng tranh này có. Một diện tường nhỏ trưng bày các bản dập để người xem hiểu được cách làm một bức tranh như thế nào. Việc tái hiện dòng tranh này trong một không gian đương đại không chỉ là sự trưng bày, mà còn là một cách kể chuyện mới — nơi di sản được tiếp nối trong nhịp sống hiện đại.

THÔNG TIN DỰ ÁN

Vị trí: Vietnam
Loại hình: Nội thất cải tạo
Khách hàng: CHAPA TRAVEL JSC.
Nhiếp ảnh gia: Cao Hòa
Tên toa xe: Chapa Express
Nhiệm vụ thiết kế: Tooa xe du lịch, 07 cabin khách, 01 cabin nhân viên, 02 khu vệ sinh, và các trang thiết bị khác trên toa xe
Hoàn thành: năm 2025